Нийгэм

Ухаа худагийн нүүрсний уурхайн орон нутгийн нөлөөллийн тухай сурвалжилга

Уг нийтлэлд Ерөнхийлөгчийн санаачилгын хүрээнд Наманган мужид бизнес эрхлэлтийг хөгжүүлэх, шинэ аж ахуйн нэгж, ажлын байр бий болгох, маҳаллуудад бизнесийн боломжийг өргөжүүлэх үйл явцыг хөндөн өгүүлжээ. Мөн бүс нутгийн онцлог эдийн засгийн боломжид тулгуурлан аялал жуулчлал, үйлчилгээ, гар урлал, хөдөө аж ахуй болон аж үйлдвэрийг хөгжүүлэхэд анхаарч буйг тэмдэглэсэн байна. Түүнчлэн цахимжилт, хиймэл оюун ухаан болон стартапууд нь залуучуудад шинэ боломж бий болгож, бизнес эрхлэгчидтэй нээлттэй яриа хэлэлцээ хийх нь тулгамдсан асуудлыг тодорхойлон, бизнесийн орчныг сайжруулахад хувь нэмэр оруулж байгааг онцолжээ. Ерөнхийд нь авч үзвэл, Наманган мужид бизнес эрхлэлтийг бүс нутгийн боломжид тулгуурлан хөгжүүлэх нь эдийн засгийн идэвх болон хөдөлмөр эрхлэлтийг нэмэгдүүлэх чухал чиглэл болохыг нийтлэлд харуулсан байна.

Төсвийг “мөшгөх” боломжтой байсан уу. Төсвийн мэдээлэл олон нийтэд хүртээмжтэй байна уу. Ойлгоход хялбар юм уу? Үүний хариулт нь төсвийн мэдээлэл ил тод байгаа эсэхийг тодорхойлно. Юутай ч төрийн ордонд төсөв болоод хүний эрхийн тухай яригдаж байна.

УИХ-ын гишүүд “Миний бие энэхүү тангарагаасаа няцвал хуулийн хариуцлага хүлээнэ” гэдэг бол бөөгийн тангараг амь насаараа төлөх, ураг удмаараа дэнчин тавьдаг айхавтар хатуу үгтэй юм.

Хүн бүрийн үзэл бодол өөр, өөр. Хэлбэр хөөх, хэт их дөвийлгөх эсвэл магтах зэргээр хэн нэгнийг даган дуурайх үзэгдэл нэгэн хэвийн.

Ерөнхий сайд Н.Учрал, БОУАӨ-ийн сайд Ц.Сандаг-Очир танаа хаяглах нь

Орчин үед парламентын мэдээлэл зөвхөн “Хэн юу хэлэв” гэдэг мэдээ байхаа больсон. Харин тухайн хууль иргэдэд хэрхэн нөлөөлөх вэ, ямар эрсдэл, үр дагавартай вэ гэдгийг тайлбарлахыг илүү шаарддаг болсон гэж үздэг.

Өнөөдөр дэлхий дахин мэдээллийн хэт их урсгалд автаж, тэр дундаа зохион байгуулалттай хуурамч мэдээлэл (disinformation), пропоганда болон хиймэл оюун ухааны хяналтгүй хэрэглээтэй нүүр тулж байна. Энэхүү дижитал шилжилтийг ямар стратегиар даван туулж буйг судлахаар БНХГУ-ын Кёлн, Бонн, Берлин хотуудад байрлах хэвлэл мэдээлэл, баримт шалгах төв, ИНБ, төрийн байгууллагаар зочилж, мэргэжилтнүүдтэй нь уулзаж, туршлага солилцож, олж авсан туршлага, мэдлэгээ та бүхэнтэй хуваалцъя.

“Магна Харт” хэмээх эрх чөлөөний тунхаг батлагдсаны 811 жилийн ой зургадугаар сарын 15-ны өдөр тохиов. УИХ-ын нэгэн танхимд Магна Харт яагаад өнөөдөр ч ач холбогдолтой хэвээр байна вэ гэдэг асуултад нэгэн эрхэм хариулж байлаа.

Молдав улсад болсон туршлага судлах хөтөлбөрт оролцох үеэр төрийн байгууллага, хэвлэл мэдээлэл, иргэний нийгмийн төлөөллүүдтэй уулзаж, сонгуулийн үеийн хуурамч мэдээлэл, гаднын мэдээллийн хортой нөлөөлөлтэй хэрхэн тэмцэж буй туршлагатай танилцлаа. Тус улсын хувьд Оросын мэдээллийн нөлөөлөл нь ардчилал, үндэсний аюулгүй байдалтай холбоотой томоохон сорилт болжээ. Үүний хариуд сэтгүүлчид эрэн сурвалжлагаар, иргэний нийгэм олон нийтийн боловсролоор, төр стратегийн харилцаа холбоо болон бодлогын түвшинд ажиллаж байна. Аяллын үеэр төр, иргэний нийгэм, хэвлэл мэдээллийн хамтын ажиллагаа, иргэдийг урьдчилан бэлтгэхэд чиглэсэн арга барил онцгой сэтгэгдэл төрүүлэв. Энэ аялал Молдавын тухай гэхээсээ илүү Монголын тухай эргэцүүлэхэд хүргэсэн бөгөөд хөгжил гэдэг нь зөвхөн эдийн засгийн үзүүлэлт бус, харин сорилтоо хүлээн зөвшөөрч, түүнийг даван туулахын төлөө хамтран ажиллах чадвар болохыг ойлгуулсан юм.

Интернэт сүлжээ өргөжиж, хэрэглэгчийн тоо нэмэгдэхийн хэрээр цахим халдлага, залилангийн тоо ч өссөөр байна. Үүний зэрэгцээ гэмт хэрэг үйлдэгчдийн арга барил улам нарийсаж, хохирол учруулах хэр хэмжээ ч ихэссээр.

Уулзалтын үеэр хэвлэл мэдээллийн тогтвортой байдал, хиймэл оюуны нөлөө, үг хэлэх эрх чөлөө, мэдээлэл авах эрх, хэвлэл мэдээллийг дэмжих экосистемийг бэхжүүлэх зэрэг стратегийн асуудлуудыг хэлэлцэв.

Тохирсон байх зарчим шинэ сэдэв ч эртний угшилтай. Аристотель, Аквины Томас нарын сэтгэгчдийн шударга ёсны үзэл сургаалд суурилжээ. Хүн баривчлах, цагдах, торгох шийтгэл ч “Тохирсон байх ёстой” гэдэг шаардлага эндээс үүссэн.

Төрийн шийдвэрээр зааварчилгаагүй албадан тулгасан түлшийг түлэх явцад амь насаа алдсан тохиолдол бүрт нөхөн төлбөр төлөх ёстой

Хараат бус, чөлөөт сэтгүүлчдийг дэмжих зорилготой ашгийн бус FIRE байгууллагаас Greenlight Grant тэтгэлэгт хөтөлбөрийг зарлажээ.

Яг 100 жилийн өмнөх энэ өдөр буюу 1926 оны гуравдугаар сарын 20-ны өдөр "Бүгд найрамдах Монгол ард Улсын Засгийн газрын албаны сэтгүүл " хэвлэгдэж байжээ.

Сурагч О.Нандин-Эрдэнэ “Өсвөрийн парламент” хөтөлбөрт хамрагддаг. “Ардчилал ба хууль тогтоох засаглал” сэдвээр үе тэнгийнхэндээ сургалт хийжээ. Харин оюутан байхдаа гишүүний уулзалтад очиж байсан Н.Учрал өдгөө спикер болсон.

Германы анхны Канцлер Отто фон Бисмарк “Хууль яг зайдас шиг. Түүнийг хэрхэн хийж байгааг хараагүй нь дээр” гэж хэлсэн байдаг. Харин орчин үед эсрэгээр “гэдэс дотрыг” нь ч уудлах шахдаг болсон.

Хүмүүс хоорондын зөрчил, маргаанаас үүдэлтэй зодооны бичлэг, мэдээлэл цахим орчинд 1-2 долоо хоног тутам элбэг тархах болсон. Энэ төрлийн хэрэг олон нийтэд хэдий чинээ хүрнэ төдий чинээ тухайн хэргийн явц, цаашлаад шүүхийн шийдвэр гарах хүртэл иргэд хяналт тавьж, анхаарч байна. Нэг талаас иргэд шүүх хурлын мэдээллийг нээлттэй авдаг болж, энэ хэрээр хэрэг хянан шийдвэрлэх ажиллагааны тухай мэдлэг, ойлголттой болж байгаа нь эерэг жишээ. Харин өөр нэг өнцгөөс харвал, мэдээллийн тэнцвэртэй байдал алдагдах, гуйвуулах, хэт туйлшрах, хүний эрх зөрчигдөх болон шүүхэд итгэх иргэдийн итгэл буурах сөрөг нөлөөтэй. Мэдээллийн хоосон орон зайд худал мэдээлэл, таамаг, гүтгэлэг тархах эрсдэлтэй тул нийтлэг үйлдэгддэг гэмт хэргийн шийдвэрлэлт, ял шийтгэлийн тухай тоо баримт, албаны эх сурвалжийн ярианд тулгуурлан хүргэе.

Хүний эрхийг хязгаарлахад тодорхой зарчим, шалгуур тавигддаг байна. Хуулийн төсөл боловсруулагчдын хувьд ч шинэхэн уг агуулгыг иргэд мэдэж авбал хууль тогтоогчдод илүү хэрсүү шаардлагууд тавих боломжтой юм билээ.