Бизнес дэх хүний эрх

Монгол Улсад бүтээн байгуулалт идэвхтэй өрнөж байгаа нь өнгөц харахад хөгжил дэвшил мэт боловч хөдөлмөрийн аюулгүй байдал дахь хүний эрхийн асуудал руу өнгийвөл алганы нөгөө тал мэт өөр дүр зураг харагдаж байна.

Хүнсний бүтээгдэхүүний сав баглаа боодол дээр “натурал”, “органик”, “эрүүл”, “байгальд ээлтэй” гэх үгс харагдах нь элбэг болж.

Жоншны хараал ба говийн малчны амьдрал (цуврал 2) Цагаан дэл агуйг төр гурвантаа хамгаалалтдаа авсан боловч өнөөдөр ганц айл л манаж байна.

Жоншны хараал ба говийн малчны амьдрал (цуврал 1)

Нутгийнхаа давсыг сонирхон судалсан миний түүх ингэж эхэлсэн юм. Нийслэл Улаанбаатар хотод ажлаар явах үеэр би томоохон худалдааны төвд нутгийнхаа эгчтэй таарав. Ойр зуурын ажил, амьдралын талаар ярилцан суухдаа түүний авсан зүйлсийг анзаарахад Завханы брэнд болох Дэвтээр нуурын давс харагдав.

Цахим орчинд “барилгачин унаж нас барсан”, “уурхайн осолд хохирсон” гэх түлхүүр үгээр хайгаад үзээрэй. Бараг жил бүр хэд хэдээрээ ийм харамсалтай мэдээ гардаг. Түүний цаана ямар асуудал байгааг, хэрхэн сайжруулах талаар хаанаас, ямар алхам хийж байгааг хайхад... харамсалтай нь тодорхой илэрцгүй. Гэтэл олон улсад бизнесийн үйл ажиллагаанд хүний эрхийг хүндэтгэх, байгаль орчинд үзүүлэх сөрөг нөлөөгөө багасгахын тулд НҮБ-аас гаргасан удирдах зарчмыг мөрдөж, тэргүүлэгч компаниуд энэ чиглэлд тэмүүлэн, засгийн газрууд зохицуулалтаа хийсээр ирсэн. Харин Монголд ямар байна вэ?

БИЗНЕСИЙН АМЖИЛТЫН ШИНЭ ХЭМЖҮҮР Сүүлийн жилүүдэд бизнесийн амжилтыг тодорхойлох ойлголт дэлхий даяар өөрчлөгдөж байна. Өмнө нь ашиг орлого, зах зээлд эзлэх хувь, үйлдвэрлэлийн хэмжээ чухалд тооцогддог байсан бол өнөөдөр илүү гүнзгий өргөн утга агуулгатай асуулт тавигдаж байна.

Зах зээлд бизнесийн амжилт, өрсөлдөөнийг зөвхөн бүтээгдэхүүний чанар, үнэ, борлуулалт, орлогоор хэмжихээ больжээ. Харин хүний эрх болон байгаль орчинд үзүүлж буй нөлөөллөөр нь үнэлэх хандлага эрчимжиж байна.

Хөдөлмөрийн харилцаан дахь хүний эрхийн асуудал нь зөвхөн бие махбодын аюулгүй байдал, эрүүл ахуйн нөхцөлөөр хязгаарлагддаггүй.

Бизнесийн байгууллагууд үйл ажиллагаагаа явуулахдаа хүний эрх, байгаль орчинд ээлтэй ажиллаж байгаа эсэхийг сурвалжлах нь өдгөө олон сэтгүүлчдийн "халуун" сэдэв болжээ.