Б.Янжмаа

“Парламент олон нийтийн ашиг сонирхолд нийцсэн асуудлыг хэлэлцдэггүй” гэх шүүмжлэл явдаг. Иргэд цахим өргөдөл санаачлах замаар гол асуудалд УИХ-ын гишүүдийн анхаарлыг татах, нөлөөлөх боломж бий.

Хүн төрөлхтөнд амжилт авчирсан хоёр сэтгэлгээ бий. Нэг нь хийсвэрлэх нөгөө нь дизайн сэтгэлгээ юм. Асуудалд яаж хандахаас олон юм шалтгаалдаг. Юунд яаж хандах нь хэрхэн бодохтой холбоотой.

Тохирсон байх зарчим шинэ сэдэв ч эртний угшилтай. Аристотель, Аквины Томас нарын сэтгэгчдийн шударга ёсны үзэл сургаалд суурилжээ. Хүн баривчлах, цагдах, торгох шийтгэл ч “Тохирсон байх ёстой” гэдэг шаардлага эндээс үүссэн.

АНУ-ын Конгрессын номын сангийн монгол номын мэргэжилтэн, хэл шинжлэлийн ухааны доктор М.Саруул-Эрдэнэ “Ларсон гүн” өгүүлэл, нийтлэл зургийн цомог бүхий шинэ номынхоо тухай ийнхүү хуучлав.

Яг 100 жилийн өмнөх энэ өдөр буюу 1926 оны гуравдугаар сарын 20-ны өдөр "Бүгд найрамдах Монгол ард Улсын Засгийн газрын албаны сэтгүүл " хэвлэгдэж байжээ.

Сурагч О.Нандин-Эрдэнэ “Өсвөрийн парламент” хөтөлбөрт хамрагддаг. “Ардчилал ба хууль тогтоох засаглал” сэдвээр үе тэнгийнхэндээ сургалт хийжээ. Харин оюутан байхдаа гишүүний уулзалтад очиж байсан Н.Учрал өдгөө спикер болсон.

Германы анхны Канцлер Отто фон Бисмарк “Хууль яг зайдас шиг. Түүнийг хэрхэн хийж байгааг хараагүй нь дээр” гэж хэлсэн байдаг. Харин орчин үед эсрэгээр “гэдэс дотрыг” нь ч уудлах шахдаг болсон.

Хүний эрхийг хязгаарлахад тодорхой зарчим, шалгуур тавигддаг байна. Хуулийн төсөл боловсруулагчдын хувьд ч шинэхэн уг агуулгыг иргэд мэдэж авбал хууль тогтоогчдод илүү хэрсүү шаардлагууд тавих боломжтой юм билээ.

Цагаан сарын өмнөхөн Тусгаар тогтнолын ордонд болсон “Жангар хайлах ёслол” биднийг эсгий гэрт маань аваачиж, туульчийн баргил хоолой, товшуур хөгжим, хөг аялгуу, хархираа хөөмий хаанаас эхтэйг маань сануулах шиг.

Үг хэлэх, үзэл бодлоо илэрхийлэх эрх чөлөө юу, хүний нэр төр алдар хүнд илүү чухал уу хэмээх сэдэв тойрсон хэлэлцүүлэг өрнөсөөр байна. Аль аль нь чухал бас яруухан сонсогдох ч…